Kullanıcısının kendi ürettiği içeriği yayınladığı ve paylaştığı online ağa, sosyal medya denilmektedir.
Kişiye özel sayfa imkanı
veren Facebook, Instagram, Twitter gibi sosyal medya platformları olduğu gibi;
kişisel veya toplu mesajlaşmaların yapılabildiği veya grup kurma imkanı veren
Whatsapp, Telegram, BİP gibi ikinci tür sosyal medya platformları da
bulunmaktadır.
Kişinin kendi sayfasında
yaptığı paylaşımlarda da bir adap ve usul olması gerekmektir. Bununla birlikte
bu yazımızda ikinci tür platformlardaki uyulması gereken usul ve esaslar
hakkında bilgi vermeye çalışacağım.
Gruplar:
İş grubu, sınıf grubu,
mezunlar grubu, aile grubu, akrabalar grubu, apartman grubu, sosyal etkinlikler
grubu, arkadaşlar grubu, kedi severler grubu, börek açanlar grubu derken
kimisine gönüllü kimisine gönülsüz olarak dahil edildiğimiz onlarca sosyal medya
grubunda bulunuyoruz.
Bıkma Süreci:
Bu grupların hayatı
kolaylaştıran bazı artıları olsa da hele ki belli bir kuralı olmayan ve çok
fazla lüzumsuz paylaşımlar yapılan gruplar bir süre sonra çok fazla zaman
alıcı, yorucu, yıpratıcı ve bıktırıcı olmaktadır.
Tartışma Süreci:
Ayrıca dahil olduğumuz bazı
gruplarda farklı partilerden, farklı mezheplerden, farklı fraksiyonlardan,
farklı düşüncelerden ve birçok meslek ve unvanda, genç ve yaşlı, kadın veya
erkek çok farklı kişiler bulunabilmektedir.
Böyle karma bir grup olmayıp
aynı düşüncede olan insanların olduğu bir gruptaki kişileri bile geniş bir
salonda toplayıp, yüz yüze konuşma imkanı versek, konuşma ilerledikçe orada
bile anlaşmazlıklar, tartışmalar hatta kavgalar çıkabilecektir.
Yüz yüze bile durum böyleyken
sosyal ağ gibi vücut dilimizi, mimiklerimizi kullanamadığımız, samimiyetimizi
ses tonuyla karşıya hissettiremediğimiz sadece “buz gibi soğuk olabilen
kelimelerle” irtibat kurmaya çalıştığımız platformlarda ise ister istemez
yanlış anlaşılmalar, alınma ve kırılmalar olabilmekte hatta masum cümleler çok
sert ve düşmanca algılanabilmektedir.
Sosyal Medya Grupları için 33
Kural
Yukarıda saydığımız tüm bu
sıkıntıların oluşmaması için sosyal medya gruplarında bazı kuralların olması
gereklidir.
Gruplarda gözlemlediğim
sıkıntılar doğrultusunda siz değerli okuyucularıma faydalı olabilmesi için
hazırladığım kurallar şunlardır:
Grup Kurmak:
1) Samimi
olmadığınız kişileri “kendilerine ön bilgi verip izinlerini almadan” bir gruba
eklemek doğru değildir.
2) Bir
grup kurulduysa o grubun amacı, kuralları, yazışma saatleri, yazışma esasları
ve yöneticileri belirlenmeli ve gruptaki kişilere tüm bu bilgiler verilmeli ve ilan
edilmelidir.
Yazışma Saatleri:
3) Resmi
bir kurumda çalışanlarla irtibat için kurulmuş gruplarda mesajlaşma saatleri mesai
saatleriyle sınırlıdır. (Acil durumlar dışında bu saatler dışındaki
yazışmalar kişileri rahatsız etmek anlamına gelmektedir.)
4) Resmi
kurumlardan bağımsız sivil, genel katılımlı sohbet ve haberleşme gruplarında
ise mesajlaşma saatleri genelde 08:00 – 22:00 arasıdır. (Acil durumlar
dışında bu saatler dışındaki yazışmalar kişileri rahatsız etmek anlamına
gelmektedir.)
Paylaşımlar:
5) Grup
bir amaç doğrultusunda kurulduysa; grupta o amacın dışında
yazışmalar yapmak, resim, video vb. paylaşmak uygun değildir.
6) Grupta
selam verildiğinde bir kişinin selamı alması yeterlidir.
7) Aynı
şekilde grupta paylaşılan doğum, hastalık, düğün, ölüm, atama, görevde yükselme
gibi bir haber karşısında da tek bir kişinin tebrik etmesi, başsağlığı
dilemesi ve hayırlı olsun demesi yeterlidir. Diğerlerinin grubu yüzlerce mesaja
boğmamak adına, gruptan değil özelden duygu ve düşüncelerini muhatabına
iletmesi gereklidir.
Rahatsız Edici Mesajlar
Atmak:
8) “Hazır
bir grup buldum, grup üyeleri isteseler de istemeseler de gruba atıp herkese
göndermiş olurum. Tek tek herkese göndermekle kim uğraşacak” diye düşünüp
grup kurallarına uymayan bilgi, belge, haber, video, Cuma, kandil ve bayram
mesajı paylaşımları yaparak insanları mesaj bombardımanına tutmak; “bakalım
kaç kişi paylaşacak, beğenecek, selamımı alacak” diye insanları grup içinde
zor durumda bırakmak saygısızlıktır.
9) Bu
tür mesajları gerçekten önemsiyorsanız grubu meşgul etmek yerine kişilere tek
tek özelden ve ismiyle hitap ederek mesajınızı göndermek daha anlamlı
olacak ve daha güzel bir etki bırakacaktır.
10) Yine
aynı mantıkla “Hazır bir grup buldum, kendim için veya çevremdeki zor
durumdaki insanlar için yardım, para, kıyafet, eşya toplayayım” diye
düşünerek grupta paylaşımlarda bulunmak; ilgili resmi kurumlardan izin almadan
yardım toplamak yasal olmadığı için hem başınızı ağrıtabilecek hem de
gruptakileri rahatsız edebilecektir. Ayrıca yardım adı altında yapılan
sahtekarlıkların varlığı, sizin hakkınızda da bir şaibe ve şüphe
oluşturabilecektir.
11) Gerçekten
yardım toplamayı önemsiyorsanız, tanıdığınız ve güvendiğiniz
kişilere özelden isimleriyle hitap ederek yardım talebinizi iletmeniz
daha verimli ve etkili olacaktır.
Yanlış ve Doğru Üslup:
12) Gruplarda
ucu açık ve yanlış anlaşılma ihtimali olan cümleler
kurulmamalıdır.
13) Muhatabınıza
özelden yazma cesareti gösteremeyip, grupta kimi kastettiği belli olmayan bu
sebeple herkesi itham altında bırakan cümleler sarf etmek yanlıştır.
Mesela “Bu lafım sadece art niyetlileredir, onlar zaten kendini biliyor”
gibi bir cümle gruptakilerin çoğunu rahatsız edecek, tartışmalara yol
açabilecektir.
14) Bir
partiyi ve liderini aşırı öven, yücelten ve neredeyse insanüstü bir varlık
gibi günahsız hale getiren ancak beğenmediğiniz diğer partileri ise aşağılayan,
hakaret eden, dinsiz ve hain gibi gösteren cümleler yazmak doğru
olmadığı gibi; grupta farklı partilerden insanlar varsa kırılganlıklara hatta
kavgalara yol açabilecektir.
15) Belli
bir ırkı öven, yücelten ve diğer tüm ırkları aşağılık gören, gösteren
yaklaşımlar da asla doğru değildir.
16) Bir
grupta iki kişi kendi aralarındaki yazışmayı uzatmamalı,
yazışmalar uzayacaksa özelden yapılmalıdır.
17) Sonrasında
özür dilemek zorunda kalmamak için, güvendiğiniz bir insandan gelmiş
bile olsa herhangi bir makale, bilgi ve haberi grupta paylaşmadan önce;
kaynağını, doğruluğunu ve güvenilirliğini bizzat kendinizin araştırması
sonrasında paylaşmanız gereklidir.
18) Grupta
yaşı küçük olanların büyüklerine karşı daha saygılı bir üslup
kullanmaları, azarlarcasına konuşmamaları ve kibar olmaları; büyüklerin
bin bir sıkıntı, gün görmüşlük sonucu edindiklerin tecrübelerden faydalanmaları
gerekmektedir.
19) Aynı
şekilde yaşı büyük olanların da yaşça küçük olanların mesajlarına, hemen
alınmadan, kırılmadan ve küsmeden cevap verme olgunluğunu göstermeleri; bir
yanlışlık varsa rencide etmeden uygun bir üslup ve engin tecrübeleriyle yol
yordam öğretmeleri gerekmektedir.
20) Gruplarda
argo, küfür, hakaret, aşağılama, kin, nefret ve cinsel imalar içeren cümleler
asla kullanılmamalı, gruptaki hanımefendilerin telefonlarını gruptan öğrenip
sonrasında da özelden rahatsızlık verme gibi çirkin davranışlardan
uzak durulmalıdır. Ahlaka aykırı bu söz ve eylemler hem edepli bir
insana yakışmaz hem de yasal olarak başınızı ağrıtır.
Tepkisel Yaklaşımlar:
21) Gruplarda
beğenmediğiniz yazılara paylaşımlara susmamak, tepki göstermek ve
cevap vermek en doğal hakkınızdır. Ancak bunu yaparken yanlış
üslup kullanmamalı ve haklıyken haksız duruma düşmemelisiniz.
22) Grupta
yazılan herhangi bir konuya fevri bir şekilde, bir an önce cevap
verme refleksiyle veya ne kadar zeki ve akıllı olduğunuzu
göstermek için ya da ben böyle dobra bir insanım diye düşünerek patavatsızca
cevap yetiştirmeye çalışmamalısınız. Yazılanları öncelikle birkaç defa sakin
bir şekilde tekrar okumalı ve hala cevap vermeniz gerektiğini düşünüyorsanız, edebinizi
muhafaza ederek, uygun bir üslupla kırıp-dökmeden cevap vermelisiniz.
23) Bir
konu hakkında siz gerçekten daha bilgili, daha doğru düşünüyor ve
gerçekten de haklı olabilirsiniz. Ancak tüm bunlar insanları kırmanız,
incitmeniz, kabalaşmanız için geçerli sebepler değildir. Haklıysanız
hakkınızı doğru, güzel ve nazik bir şekilde savunmalı, asla kırıcı
olmamalısınız.
Şöyle ki;
* “Öyleyse,
kendimi daha anlaşılır bir biçimde, şu şekilde ifade etmeye
çalışayım...” demek yerine
* “Gruptaki
herkes beni hep yanlış anlıyor, hiç kimse beni anlayacak kapasitede
değil” demek
***********
* “bu
görüşün yanlış olduğunu düşünüyorum, şöyle ki ...” demek yerine
* “böyle
ırkçı yaklaşımlara mı kaldık” demek,
***********
* “size
kesinlikle katılmıyorum çünkü ...” demek yerine
* “bu
çağda bu nasıl kafa” demek,
***********
* “bu
konuda daha gayretli olalım ve haydi hep birlikte şunları yapalım
...” demek yerine
* “zaten
ne geldiyse başımıza hep bu tembel zihniyet yüzünden geldi” demek,
***********
* “bu
konudaki verilerim şunlardır ...” demek yerine
* “konuşurdum
ama grup karışır, zaten bazılarının kafası da basmaz” demek
gibi itham eden, yargılayan,
küçük düşüren kelime ve sözler kullanmanız veya bu anlama gelen imalarda
bulunmanız, kendinizi hep haklı diğer herkesi hep suçlu gören bir tavır
sergilemeniz haklılığınızı ispatlamayacak aksine “maksat üzüm yemek değil
bağcıyı dövmek” gibi olacak ve bu üslup hatalarınız birçok insanı
üzmenize, kalplerini kırmanıza, birçok yeni tartışmayı başlatmanıza
ve kavgalara sebep olacaktır.
Kişileri Değiştirmeye
Çalışmak:
24) Unutmayınız
ki herhangi bir grupta yazılacak 10 satır yazı, paylaşılan bir makale,
bir video sayesinde kimsenin karakterinin veya fikrinin tam zıt yönde
değiştiği, mesela A partisinden B partisine geçtiği veya fikirsel
olarak dönüşüme uğradığı yaşanmış veya görülmüş bir şey değildir. Bu
sebeple insanları dönüştüreceğim diye sürekli yazılar göndererek, uğraşarak ve
zıtlaşarak grubu rahatsız etmek, boşa kürek sallamak olacağı için
doğru değildir.
25) Gruptaki
beğenmediğiniz, kabul etmediğiniz bir fikir karşısında; iğneleyici ve
küçümseyici olmayan tatlı bir üslup kullanmak, muhatabınız anlamıyor ve
sözü uzatıyorsa, tartışmayı gruptan devam ettirmek yerine özelden
konuşmaya devam ettirmek doğru olan davranış şeklidir.
Gruptan Ayrılmak:
26) Grupta
yazılan bir kelimeyi, cümleyi, paylaşımı yanlış anlamış olabilirsiniz. Bu
sebeple kızmada ve küsmede aceleci olmamalı, tartışmaya
girmemeli, küsüp-kızıp hemen grubu terk etmemelisiniz.
27) Herhangi
bir sebepten gruptan ayrılmanız gerekiyorsa, gruptan ayrılmadan önce,
ayrılma nedeninizi kibarca ifade etmeniz, vedalaşmanız,
sonrasında ayrılmanız doğru olacaktır.
İnanç ve İdeal Birliği:
Özellikle aynı inanç
ortak paydasında buluşan kişilerin veya dostların bulunduğu gruplarda, bu
kişilerin:
28) Grupta
iman, ibadet, ilim, tefekkür, zikir yönünde aşk ve şevk artıracak
paylaşımlar yapmaları,
29) Birbirlerini
daha çok sevmeye, muhabbete vesile olacak bilgi, hatıra ve fotoğraflar
paylaşmaları,
30) Birbirlerinin,
evlatlarının, yakınlarının doğum, düğün ve ölüm gibi önemli günlerini
hatırlatıp birbirlerine destek olmaya, sahip çıkmaya vesile
olmaları,
31) Kırgınlıklara
yol açan siyasi konular yerine grubun içeriğine uygun önemli haberleri,
ilmi yazıları paylaşmaları,
32) Görevleriyle
ilgili sahada yaşadıkları zorlukları paylaşıp birbirlerinden destek ve güç
almaları,
33) Şahıslarının,
ailelerinin, çocuklarının, ümmetin ve 8 milyar insanlığın ihtiyacına
yönelik ufuk açıcı yerel, ulusal ve uluslararası ilmi, bilimsel projeler,
ortak etkinlikler, çalışmalar organize edebilmek için fikirlerini paylaşmaları
ve bu doğrultuda somut adımlar atıp tüm insanlığa fayda
üretebilmeleri beklenir.
Yukarıda
yazdığım 33 maddeye uygun davranmak sosyal medyadaki grupları doğru
amaçla ve doğru şekilde kullanmaya vesile olacak, küskünlük, kırgınlık
ve kavgaları en aza indirecek, kişilerin grubu terk etmelerini azaltacak, vaktin
çok kıymetli olduğu günümüzde vakitlerimizi zayi etmemiş ve
gruplardaki verimi artırmış olacaktır.
Selam
ve dua ile..
Süleyman ÇAKMAK
